Aktüerya Bilirkişi Raporu: Kontrol Listesi
Aktüerya bilirkişi raporunu itiraz kararından önce madde madde kontrol edin: tarihler, yaşam tablosu, gelir, dönemler, kusur, pay dağıtımı ve indirimler.
Güncelleme: 08.10.2026
Aktüerya bilirkişi raporu nedir, nasıl okunur?
Kavramlar sözlüğündeki tanımıyla bilirkişi raporu, teknik veya özel bilgi gerektiren konularda hazırlanan inceleme ve değerlendirme raporudur; aktüeryal rapor ise hesaplamaya esas verileri, varsayımları, yöntemleri ve sonuçları ortaya koyan teknik rapordur. Bu nedenle bir aktüerya bilirkişi raporunda yalnız sonuca değil, onu üreten verilere, varsayımlara ve yönteme de bakmak gerekir.
Liste, AktüerPro'nun destekten yoksun kalma ve bedensel zarar (maluliyet, iş göremezlik) hesabındaki adımlarını izler ve adımların AktüerPro'da nasıl kurulduğunu da belirtir. Teknik bir kontrol aracıdır; hukuki değerlendirme ve delil takdiri size ve mahkemeye aittir.
Tarihler, yaşam tablosu ve bakiye ömür
Yaş, bakiye ömür ve dönem sınırları tarihlerden türetilir; tarih hatası bütün tablolara yansır.
| Kontrol noktası | Neye bakılır |
|---|---|
| Doğum tarihi ve cinsiyet | Dosyadaki kimlik bilgileriyle aynı mı? TRH-2010 ve TÜİK Hayat Tablosu 2023-2025 kadın ve erkek için ayrı bakiye ömür verir. |
| Olay tarihi | Kaza ya da ölüm tarihi doğru mu? Geçmiş dönemin başlangıcı ve teminat limitinin okunacağı dönem bu tarihe bağlıdır. |
| Hesap tarihi | Geçmiş (bilinen) dönem ile gelecek dönemi ayıran tarih raporda açıkça yazılı mı? |
| Yaşam tablosu | Hangi tablo kullanılmış: TRH-2010, TÜİK Hayat Tablosu 2023-2025 ya da PMF-1931? AktüerPro raporunun başında kullanılan tablo ve yöntem yazılır. |
| Bakiye ömür | Hangi tarihteki yaşa göre okunmuş, ömür sonu elle mi verilmiş? AktüerPro bedensel zararda kaza tarihindeki yaşı (seçenekle hesap tarihindeki yaşı), destek hesabında müteveffanın ölüm tarihindeki küsuratlı yaşını esas alır; sürekli iş göremezlik ve destek hesabında küsuratlı yaşın bakiye ömrü komşu iki tam yaş arasında doğrusal enterpolasyonla bulunur. Elle girilen ömür sonu tablo değerinin yerine geçer. |
Ayrıntı için: Bakiye ömür ve yaşam tabloları.
Gelir: tür, belge, AGİ ve GVİ
Gelir, dönem zararının temel çarpanıdır. AktüerPro'da gelir türü aktif dönem gelirini belirler; pasif dönem geliri asgari ücretle kurulur.
| Kontrol noktası | Neye bakılır |
|---|---|
| Gelir türü ve belgesi | Asgari ücret, asgari ücretin katı, elle girilen net kazanç, ev hanımı ya da brüt kazançtan hangisi esas alınmış; dayanağı olan belge (bordro, ücret yazısı, vergi veya banka kaydı, emsal ücret araştırması) anılmış mı? |
| Belgeli kazanç | Kazancın tarihi ve net mi brüt mü olduğu belli mi? AktüerPro elle girilen tutarı olay tarihindeki AGİ hariç net kazanç olarak alır, aynı tarihteki AGİ hariç net asgari ücrete bölerek katsayıya çevirir ve sonraki dönemleri bu katsayıyla yürütür; brüt kazancı aynı tarihteki brüt asgari ücretle karşılaştırır. |
| Gelir değişiklikleri | Terfi, iş değişikliği gibi değişiklikler tarihleriyle işlenmiş mi? Girilmezse tüm dönem tek gelir üzerinden hesaplanır. |
| Pasif dönem geliri | Raporda hangi kabul yazılı? AktüerPro pasif dönemde AGİ hariç net asgari ücreti esas alır; 2022 ve sonrası için GVİ hariç seçeneği yalnız pasif, çalışma öncesi ve ev hanımı dönemlerini etkiler, aktif dönem gelirinden düşülmez. |
Ayrıntı için: Gelir türü seçimi.
Dönemler ve peşin değer yöntemi
AktüerPro zararı iki eksende böler: hesap tarihine göre geçmiş ve gelecek dönem, emeklilik yaşına göre aktif ve pasif dönem. Raporda şu ayrımlara bakın:
- Geçmiş dönem: Gerçekleşmiş asgari ücret dönemlerine bölünmüş ve iskontosuz mu? AktüerPro geçmiş dönemi böyle kurar; kazazede bu dönemde emeklilik yaşına ulaştıysa emeklilik sonrasını pasif gelirle ayrı satırlarda hesaplar.
- Aktif ve pasif dönem: Emeklilik yaşı yazılı mı? AktüerPro'da aktif dönem emeklilik yaşında biter, pasif dönem bakiye ömrün sonuna kadar sürer.
- Geçici iş göremezlik (GİG): Süre raporda yer alıyor mu? AktüerPro'da GİG süresince maluliyet tam kabul edilir ve sürekli iş göremezliğin geçmiş dönemi GİG bitişinden başlar.
- Efor dönemi: Efor bitişi aktif dönemin sonu değildir; AktüerPro efor bitişine kadar geliri çalışma öncesi esasıyla hesaplar ve maluliyeti uygular.
- Askerlik ve çalışma öncesi: Raporda nasıl ele alınmış? AktüerPro askerliğe denk gelen satırları sıfır gelirle, aktif başlangıç yaşından önceki süreyi ayrı bir dönem olarak gösterir.
- Peşin değer yöntemi: Gelecek dönem progresif rantla mı, teknik faizli aktüeryal yöntemle mi peşin değere çevrilmiş; kullanılan oran yazılı mı? AktüerPro'da iş kazası ve diğer haksız fiil olay türlerinde yöntem progresif ranta sabittir; trafik kazasında da aktüeryal yöntem yalnız yaşam tablosu olarak TRH-2010 veya TÜİK Hayat Tablosu 2023-2025 seçildiğinde kullanılabilir; diğer tablolarda yöntem progresif ranta sabitlenir.
Ayrıntı için: Aktif ve pasif dönem.
Maluliyet, kusur ve bakıcı gideri
| Kontrol noktası | Neye bakılır |
|---|---|
| Maluliyet oranı | Oran, dosyadaki sağlık raporundaki kalıcı maluliyet oranıyla aynı mı? Sürekli iş göremezlik bu oran üzerinden hesaplanır. |
| Kusur oranı | Oran, dosyada taraflara atfedilen kusurla örtüşüyor mu? AktüerPro'da forma karşı tarafın kusur oranı girilir; kusur bedensel zararda her dönem satırına, destek hesabında her hak sahibinin zararına uygulanır, müteveffanın kazancı ise maluliyet ve kusur uygulanmadan hesaplanır. |
| Dönem satırları | Bedensel zararda her gelecek dönem satırında dönem geliri × maluliyet × kusur = dönem zararı eşitliği izlenebiliyor mu? |
| Bakıcı gideri | Ücret türü, nispet oranı ve geçici bakımın başlangıç-bitiş tarihleri yazılı mı? AktüerPro'da geçici bakım gün sayısı × günlük ücret × nispet oranı × kusur oranıyla hesaplanır; sürekli bakımın hesap tarihinden sonraki kısmı bakiye ömür sonuna kadar peşin değere indirgenir. |
Ayrıntı için: Kusur oranının etkisi ve Bakıcı gideri.
Hak sahipleri, pay dağıtımı ve evlenme ihtimali
Destek hesabında müteveffanın kazancı, desteğin sürdüğü her zaman diliminde hak sahiplerine paylaştırılır; bir hak sahibinin desteğe girmesi ya da çıkması yeni bir dönem açar ve paylar yeniden hesaplanır.
| Kontrol noktası | Neye bakılır |
|---|---|
| Hak sahipleri | Her hak sahibinin yakınlığı, doğum tarihi ve cinsiyeti doğru mu? Ölüm tarihinden sonra doğan çocuk varsa hesapta yer alıyor mu? |
| Paydaşlık bitişi | Her hak sahibinin destekten çıkış anı belli mi? AktüerPro'da çocuklarda paydaşlık bitiş yaşı esas alınır; eş, anne ve babanın desteği kendi bakiye ömürlerinin sonuna kadar sürer, eşinki müteveffanın ömür sonunu aşamaz. Elle girilen bitiş tarihi her durumda önceliklidir. |
| Pay dağıtım yöntemi | 2'ye 1, havuz ve SGK yöntemlerinden hangisinin kullanıldığı yazılı mı? Aynı gelirle üç yöntem farklı sonuç verir; seçim dosyadaki içtihat tercihine dayanır. |
| Muhtemel hak sahipleri | Müteveffanın eşi yoksa muhtemel eş ve çocuklar eklenmiş mi? Bu kişiler AktüerPro'da ayrı zarar almaz, yalnız gerçek hak sahiplerinin pay oranını değiştirir. Muhtemel eşin giriş tarihinde il bazlı TÜİK ortalama ilk evlenme yaşı (il yoksa Türkiye geneli) kullanılır. |
| Yeniden evlenme ihtimali | Olasılık hangi tablodan ve hangi tarihteki yaşa göre okunmuş? AktüerPro AYİM tablosunu eşin hesap tarihindeki yaşı ve cinsiyetine göre okur, hesap tarihinde küçük olan paydaş çocukların sayısına göre azaltır ve indirimi eşin kusur uygulanmış geçmiş dönem zararından yapar; gelecek dönem zararına uygulamaz. İkamet ili bu indirime girmez. |
Ayrıntı için: Pay dağıtımı yöntemleri ve Yeniden evlenme ihtimali.
Kesintiler, teminat limiti ve işlem sırası
AktüerPro destek hesabında indirimleri toplam üzerinden değil, hak sahibi bazında ve şu sırayla uygular: kusur, yeniden evlenme indirimi (yalnız eş), yetiştirme gideri tenzili (yalnız anne ve baba), yapılan ödemeler ile peşin sermaye değeri ve son olarak garameten paylaştırma. Raporda her indirimin kime ve hangi tutara uygulandığına bakın; ayrıntı: Destek hesabında işlem sırası.
| Kontrol noktası | Neye bakılır |
|---|---|
| Yetiştirme gideri | Yalnız anne ve babanın payından mı düşülmüş? AktüerPro bu gideri ebeveynin kendi geliriyle, maluliyet ve kusur uygulanmadan hesaplar ve oranını kullanıcıdan alır; müteveffa ölümde yetiştirme yaşını doldurmuşsa tenzil yapmaz. |
| SGK ödemeleri | Ödemenin niteliği ayrılmış mı? AktüerPro bedensel zararda SGK geçici iş göremezlik ödemesini GİG zararından, iş kazası peşin sermaye değerini genel net toplamdan; destek hesabında peşin sermaye değerini ilgili hak sahibinin zararından düşer ve her üç durumda tutarı önce kusur oranıyla çarpar. |
| Yapılan ödemeler | Güncelleme mi, oranlama mı uygulanmış? AktüerPro güncellemede dava öncesi ödemeyi ödeme tarihinden hesap tarihine yasal faizle taşır, tarih yoksa ham tutarı düşer; oranlamada her ödemeyi ödeme tarihindeki net zarara oranlar ve güncel net zararı oranların toplamı oranında azaltır. 7589 sayılı Kanun'la TBK m.55'e eklenen oranlama kuralları yalnız 31.07.2026'dan sonraki olaylar için geçerlidir. Destek hesabında ödeme, onu alan hak sahibinin zararından düşülür. |
| Teminat limiti | Limit olay tarihini kapsayan dönemden mi okunmuş? AktüerPro destek hesabında toplam net zarar kişi başı ölüm ve sakatlık teminatını aşarsa limiti kesinti sonrası net zararlar oranında garameten paylaştırır, muhtemel hak sahiplerini dağıtıma katmaz; bedensel zararda sürekli dönem zararlarını sakatlık ve ölüm, GİG zararını sağlık ve tedavi giderleri teminatıyla karşılaştırır. |
Ayrıntılar: Yetiştirme gideri, SGK ödemelerinin tenzili, Ödemelerin mahsubu, Teminat limiti.
Kontrol hesabı ve mütalaa
Listedeki AktüerPro kabulleri bir karşılaştırma noktasıdır; hesabın dayandığı aktüeryal kurallar ve içtihat tercihleri dosyaya göre değişir. Raporda farklı bir kabul gördüğünüzde, bu kabulün ve dayandığı varsayımın açıkça gösterilip gösterilmediğine bakın.
Rapordaki girdilerle destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama ve maluliyet ve iş göremezlik tazminatı hesaplama modüllerinde (üyelik ve kredi gerektirir) hesap kurup dönem tablolarını satır satır karşılaştırabilirsiniz.
Dosyanız için uzman aktüer incelemesiyle detaylı mütalaa da talep edebilirsiniz: Detaylı Mütalaa Talep Et sayfasında hesap türünü seçip dosya bilgilerini doldurursunuz; talebiniz kaydedilir ve ekibimiz iletişim bilgileriniz üzerinden size dönüş yapar. Üyelik gerekmez.
Üye olduğunuzda bu adımları AktüerPro üzerinde uygulayabilir, sonucu ekranda görüp ayrıntı tablolarını içeren Word raporunu alabilirsiniz. Üyelik hediyesi kredilerle ilk hesaplamalar ücretsizdir.
Ücretsiz Üye Ol ve HesaplaYorum bırakmak ve beğenmek için giriş yapın. Hesabınız yoksa üye olun.