İş Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Önce kazanın sonucuna bakın

İş kazası tazminat hesaplaması, kazanın sonucuna göre iki ayrı yoldan yürür. Kaza geçici ya da kalıcı bir sağlık kaybına yol açtıysa hesap, zararın çalışma gücüne ve kazanca yansıyan kısmı üzerinden kurulur. Kaza ölümle sonuçlandıysa hesaplanan, ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlarının zararıdır. AktüerPro bu iki durumu iki ayrı hesaplama sayfasında ele alır:

İki formda da olay türü alanı vardır: trafik kazası, iş kazası veya diğer haksız fiil. Bu yazı, olay türü İş Kazası seçildiğinde hesabın nasıl ilerlediğini ve SGK kaynaklı kesintilerin hangi adımda düşüldüğünü anlatır.

İş kazası seçildiğinde formda ne değişir?

Gelecek dönemin bugünkü değere çevrilmesi için formda iki yöntem bulunur: progresif rant ve teknik faizli aktüeryal yöntem. Olay türü iş kazası seçildiğinde form şu ayarları kendisi yapar:

• Peşin değer yöntemi: sürekli iş göremezlik, sürekli bakıcı gideri ve destekten yoksun kalma hesaplarında yöntem progresif ranta sabitlenir; yöntem alanı kilitlenir.
• Pay dağıtımı (ölüm hâlinde): 2'ye 1 ve havuz yöntemlerinin yanında SGK yöntemi de listede yer alır ve ön seçili gelir. Seçim, dosyadaki içtihat tercihine göre değiştirilebilir.
• Çocuk hak sahipleri: paydaşlık bitiş yaşı alanı olay türüne ve çocuğun cinsiyetine göre ön doldurulur; değeri dosyanıza göre kontrol edin.

Yaşam tablosu (TRH-2010, TÜİK Hayat Tablosu 2023-2025 veya PMF-1931), gelir türü ve kusur oranı olay türünden bağımsız olarak girilir. Raporun başında hangi tablo ve yöntemin kullanıldığı yazılır.

Sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı nasıl hesaplanır?

Sürekli iş göremezlik tazminatı, kazanın bıraktığı kalıcı maluliyetin karşılığıdır ve rapordaki kalıcı maluliyet oranı üzerinden hesaplanır. Oran hesap içinde üretilmez: ilgili sağlık raporları ve uygulanması gereken mevzuat çerçevesinde belirlenen oran forma girilir. Zarar, birbirini izleyen dönemlerin toplamıdır:

Bakiye ömür varsayılan olarak kaza tarihindeki yaşa göre bulunur; seçenek işaretlenirse hesap tarihindeki yaş esas alınır, ömür sonu elle de girilebilir. Kusur oranı sonda tek bir çarpma olarak değil, her dönem satırına ayrı ayrı uygulanır; gelecek dönem tablosunda her satırda dönem geliri × maluliyet × kusur = dönem zararı izlenebilir. Kusurun hesaba girdiği noktalar kusur oranının tazminata etkisi yazısında anlatılmıştır.

Geçici iş göremezlik, özel dönemler ve gelir

Geçici iş göremezlik, formdaki GİG Dönemi Var kutusu işaretlenip süre girildiğinde hesaplanır ve rapora kendi tablosuyla yansır. Kutu işaretlenmezse bu kalem hesaplanmaz, rapordaki ilgili açıklamalar çıkmaz ve sürekli iş göremezliğin geçmiş dönemi kaza tarihinden başlar. Dönem sınırlarını ve geliri şu girdiler de değiştirir:

• Efor bitişi: yaş ya da tarih olarak girilirse, o güne kadarki süre çalışma öncesi gelir esasıyla ayrı bir dönem olarak hesaplanır ve maluliyet uygulanır. Aktif dönemin sonunu efor bitişi değil, emeklilik yaşı belirler.
• Askerlik dönemi: başlangıç ve bitiş tarihleri girilirse bu aralığa denk gelen satırlar ayrılır ve sıfır gelirle gösterilir.
• Gelir türü: net asgari ücret, asgari ücretin katı, elle girilen AGİ hariç net kazanç, ev hanımı ve brüt kazanç seçilebilir. Elle girilen kazanç kaza tarihindeki AGİ hariç net asgari ücrete, brüt kazanç ise kaza tarihindeki brüt asgari ücrete oranlanarak katsayıya çevrilir.
• Gelir değişiklikleri: ücret kazadan sonra değiştiyse değişiklik tarihiyle girilir; hesap, dönemi o tarihte böler.

Zarar gören başkasının bakımına muhtaçsa bakıcı gideri ayrı kalem olarak hesaplanır: geçici bakımda gün sayısı × günlük ücret × nispet oranı × kusur oranı; sürekli bakımda kaza tarihinden hesap tarihine kadar gün hesabı, sonrası bakiye ömür sonuna kadar peşin değer. Ayrıntılar gelir türü seçimi ve bakıcı gideri yazılarındadır.

SGK peşin sermaye değeri ve geçici iş göremezlik ödemesi

Bedensel zarar formunun Yapılan Ödemeler ve Kesintiler bölümünde SGK kaynaklı iki kalem ayrı ayrı girilir; destekten yoksun kalma formunda iş kazası PSD'si hak sahibi bazında girilir. Peşin sermaye değeri, gelecekte dönemsel olarak gerçekleşmesi beklenen gelir veya ödemelerin aktüeryal yöntemlerle hesaplama tarihindeki tek bir toplu değere dönüştürülmüş tutarıdır. AktüerPro iş kazası PSD'sini kendisi hesaplamaz: İş Kazası – PSD alanına SGK'nın açıkladığı tutar Açıklanmış PSD olarak girilir.

Bu kesintiler faizle güncellenmez ve oranlanmaz; formdaki güncelleme ya da oranlama seçimi yalnız yapılan ödemelere uygulanır. Bedensel sonuç ekranında kesinti satırı ham tutarı, kusur oranını ve düşülen tutarı birlikte gösterir; Word raporunda PSD kesintisi, davalı kusuru oranı belirtilerek ayrı sütunda ya da satırda yer alır. İki kalemin ayrımı SGK ödemelerinin tenzili yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Kesintilerin sırası ve yapılan ödemeler

Kazadan sonra zarar görene ya da hak sahiplerine yapılmış ödemeler de hesaptan düşülebilir. Bedensel zarar hesabında kesintiler şu sırayla uygulanır:

• 1. Yapılan ödemeler: güncelleme yönteminde dava öncesi ödeme, ödeme tarihinden hesap tarihine yasal faizle güncellenerek düşülür; dava sonrası ödeme ya da tarihi girilmemiş ödeme ham tutarıyla düşülür. Oranlama yönteminde her ödeme, ödeme tarihinde hesaplanan net zarara oranlanır; oranlar toplanır ve güncel net zarar bu toplam oranda azaltılır. 7589 sayılı Kanun'la TBK m.55'e eklenen oranlama kuralları yalnız 31.07.2026'dan sonraki olaylar için geçerlidir; formda bu not seçeneğin altında yer alır.
• 2. SGK geçici iş göremezlik ödemesi: kusur oranıyla çarpılmış tutar GİG zararından düşülür.
• 3. İş kazası PSD: kusur oranıyla çarpılmış tutar genel net toplamdan düşülür.

Destekten yoksun kalma hesabında yapılan ödemeler ve PSD, atandıkları hak sahibinin net zararından düşülür; tüm hak sahiplerine yapılmış toplu ödeme ise önce hak sahiplerinin hesap tarihindeki zararları oranında paylaştırılır. Yöntem seçiminin sonuca etkisi yapılan ödemelerin mahsubu yazısındadır.

Ölümlü iş kazasında destekten yoksun kalma hesabı

İş kazası ölümle sonuçlandıysa hesap, ölen kişinin (müteveffanın) kazancından başlar. Müteveffanın kazancı ölüm tarihinden bakiye ömür sonuna kadar, bedensel zarar hesabıyla aynı mantıkla ancak maluliyet ve kusur uygulanmadan hesaplanır; aktif ve pasif dönem ile geçmiş ve gelecek dönem ayrımı burada da yapılır. Bu kazanç, desteğin sürdüğü her dönemde hak sahipleri arasında paylaştırılır; bir hak sahibinin desteğe girmesi ya da destekten çıkması yeni bir dönem açar.

Kusur oranı her hak sahibinin zararına ayrı uygulanır. İş kazası PSD'si her hak sahibi için ayrı girilir ve yalnız o kişinin, kusur ve kendisine özgü indirimler uygulandıktan sonra kalan net zararından düşülür. Adımların tam sırası destek hesabında işlem sırası, payların dönem dönem nasıl değiştiği pay dağıtımı yazısındadır.

Hesaplamadan önce hazırlanacak bilgiler

• Olay: kaza tarihi, olay türü olarak iş kazası ve hesap tarihi
• Zarar gören: doğum tarihi, cinsiyet, kalıcı maluliyet oranı ve emeklilik yaşı; varsa GİG süresi, efor bitişi ve askerlik dönemi
• Gelir: gelir türü ve tutarı; ücret değiştiyse değişiklik tarihleri
• Kusur oranı
• SGK kalemleri: geçici iş göremezlik ödemesinin tutarı ve SGK'nın açıkladığı PSD tutarı; ölümde PSD'nin hangi hak sahibine ait olduğu
• Yapılan ödemeler: tutar, ödeme tarihi, ödemenin dava öncesi mi sonrası mı yapıldığı ve mahsup yöntemi; ölümde ödemeyi alan hak sahibi
• Ölüm hâlinde: müteveffanın doğum ve ölüm tarihi, cinsiyeti, emeklilik yaşı ve ikamet ili; her hak sahibinin yakınlığı, doğum tarihi, cinsiyeti ve paydaşlığın sona ereceği yaş ya da tarih

Sonuç ekranda dönem tablolarıyla görülür; Pro krediyle yapılan hesaplamanın tabloları Word olarak indirilir. Rapor, girdiğiniz verilere ve seçtiğiniz parametrelere dayanan bir aktüeryal hesaplamadır; dosyadaki hukuki değerlendirme ve delil takdiri size veya mahkemeye aittir.

Hangi hesaplama sayfasını açmalısınız?

Olay türünü iş kazası seçerek kazanın sonucuna uygun sayfadan başlayabilirsiniz:

• Yaralanma, kalıcı maluliyet, geçici iş göremezlik ya da bakıcı gideri için: maluliyet ve iş göremezlik tazminatı hesaplama
• İş kazası sonucu ölüm için: destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama
• Dosyanın bir aktüer tarafından incelenmesini istiyorsanız: detaylı mütalaa talebi