Kusur Oranı Tazminat Hesabına Nerede ve Nasıl Girer?

Kusur hesabın neresinde uygulanır?

Yaygın kanı, tazminatın önce tam olarak hesaplanıp sonunda kusur oranıyla çarpıldığıdır. Sonuç aynı yere çıksa da uygulama böyle değildir: kusur oranı her dönem satırına ayrı ayrı uygulanır. Her yıllık detay satırının değeri kusur oranıyla çarpılır, dönem toplamı bu çarpılmış değerlerden yeniden oluşur.

Bunun pratik sonucu tabloda görünür: raporda okuduğunuz "Dönem Zararı" kusur uygulanmış son tutardır, ham zarar değildir. Her satır kendi kusur oranını taşıdığı için hesap satır satır denetlenebilir — bilirkişi raporlarında en çok tartışılan nokta tam olarak budur.

Kusurun uygulanmadığı kalemler

Her kalem kusurla çarpılmaz. Hesabın kurgusu gereği bazı ara değerler kusursuz üretilir:

• Müteveffanın kazancı (destekten yoksun kalma hesabında) maluliyet ve kusur olmadan hesaplanır; kusur, hak sahiplerinin payları belirlendikten sonra devreye girer.
• Yetiştirme gideri kusur uygulanmadan hesaplanır — ebeveynin kendi geliriyle bulunan tutar doğrudan orana vurulur.

Bu ayrımı bilmek, iki farklı raporun neden farklı ara değerler gösterdiğini açıklar: ara tablolar kusursuz, sonuç tablosu kusurludur.

SGK ödemelerinin tenzilinde kusur

Kusurun en çok gözden kaçan etkisi mahsup aşamasındadır. SGK geçici iş göremezlik ödemesi ve iş kazası peşin sermaye değeri, girilen ham tutarla değil, kusur oranıyla çarpılarak düşülür.

Yani zarar kusur oranında hesaplanmışken, indirilecek ödemenin tamamının düşülmesi zararı ikinci kez küçültür. Uygulamada bu çarpım otomatik yapılır ve rapor kesinti satırında hem ham ödeme hem uygulanan kusur oranı hem de kesinti tutarı ayrı ayrı gösterilir.

Müterafik kusur ve maluliyetle karıştırılması

Kusur oranı ile maluliyet oranı iki ayrı büyüklüktür ve hesaba ayrı noktalardan girerler. Maluliyet, kişinin kazanma gücündeki kaybı; kusur ise zararın ne kadarının karşı tarafa yükleneceğini belirler.

İkisi de yüzdeyle ifade edildiği için forma ters girildiğinde hesap hata vermez, sadece yanlış sonuç üretir. Rapora dökülen tabloda her iki oran da ayrı sütunlarda göründüğü için kontrol etmek kolaydır; hesabı teslim etmeden önce bu iki sütuna bakmak iyi bir alışkanlıktır.

Sık yapılan hatalar

• Kusur oranını hesap dışında elle uygulamak — tablo zaten kusurlu geldiği için tutar ikinci kez küçülür.
• SGK ödemesinin tamamını düşmek; oysa kesinti kusur oranıyla çarpılır.
• Yetiştirme giderine kusur uygulamak.
• Maluliyet ile kusuru forma ters girmek.