Avans Faizi ve Reeskont Faizi Nedir? Farkı Ne?

İki TCMB oranı

Reeskont faizi ve avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) belirleyip ilan ettiği iki ayrı orandır. TCMB ikisini "Reeskont ve Avans Faiz Oranları" başlığı altında birlikte duyurur ve oranları Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle ilan eder.

Hukuktaki önemleri, kanunun bu oranlara bağladığı iki faizden kaynaklanır: kanuni faiz reeskont oranından türetilir, ticari temerrüt faizi ise avans oranına dayanır. İki oran birbirinin yerine kullanılmaz.

Reeskont oranı nedir?

Reeskont oranı, TCMB'nin vadesine en çok üç ay kalan senetleri iskonto ederken uyguladığı orandır.

31.07.2026'dan beri kanuni faizin tabanıdır: 7589 sayılı Kanunla değişen 3095 sayılı Kanunun 1. maddesine göre kanuni faiz, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran günkü reeskont oranı önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Bu yüzden TCMB'nin yıl içindeki her reeskont kararı kanuni faize yansımaz.

Sözleşmede faiz oranı "TCMB reeskont oranı" olarak kararlaştırılmışsa alacağa bu oranla faiz işletilir. Muhasebedeki senet reeskontu ise başka bir işlemdir: senetli alacak ve borçların değerleme günündeki değerine indirgenmesi (VUK m.281) alacağa işleyen faizle karıştırılmamalıdır.

Avans oranı nedir?

Avans oranı, TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Bankaların kredi kartı nakit avansına ya da avans hesabına uyguladığı faizle ilgisi yoktur.

Hukuktaki karşılığı 3095 m.2/2'dir: TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran kanuni faizden yüksekse, ticari işlerde arada sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Ticari alacaklarda "avans faizi" ya da "ticari faiz" diye anılan oran budur. Bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari iştir (TTK m.3).

Farkı bir bakışta

Avans faizi ile ticari temerrüt faizi: aynı oran, iki hesap yolu

İkisi de TCMB avans oranına dayanır. Fark yöntemdedir:

• Kanun metni (yarıyıl kuralı): 1 Ocak – 30 Haziran arasında önceki yılın 31 Aralık oranı; 1 Temmuz – 31 Aralık arasında, 30 Haziran oranı 31 Aralık oranından beş puan veya daha çok farklıysa 30 Haziran oranı, değilse ilk yarıyılın oranı. Oran yılda en çok iki kez değişir.
• TCMB'nin her oran kararı: süre, TCMB'nin avans oranını değiştirdiği her tarihte bölünür ve her dönem o tarihte yürürlüğe giren oranla işletilir.

TCMB'nin yıl içinde oranı birden çok kez değiştirdiği yıllarda iki yol farklı sonuç verir. Ücretsiz araçlarımızda iki yöntem ayrı sayfalardadır: avans faizi sayfası TCMB'nin her oran kararını tarihinden uygular, ticari temerrüt faizi sayfası kanundaki yarıyıl kuralıyla hesaplar.

Tazminat hesabında hangisi uygulanır?

Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatında reeskont oranı faiz olarak doğrudan işletilmez; 31.07.2026'dan beri yalnız kanuni faizin hesaplandığı tabandır. 7589 sayılı Kanunla TBK m.55'e eklenen kurala göre 31.07.2026'dan sonra meydana gelen olaylarda bu tazminatlara, kazancın bilindiği dönem için olay tarihinden, bilinemeyen dönem için karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.

Avans oranı ise 3095 m.2/2 gereği yalnız ticari işlerde, temerrüt faizi olarak istenebilir. Bir tazminat dosyasında hangi faiz türünün hangi davalıya hangi tarihten uygulanacağı, dosyanın niteliğine göre mahkemece belirlenir. Kavramların ayrıntısı için yasal faiz, temerrüt faizi ve ticari faiz farkı yazısına bakabilirsiniz.

AktüerPro'nun tazminat hesabında dava öncesi yapılan ödemeler yasal faizle, oranın değiştiği tarihlerden bölünerek hesap tarihine güncellenir; reeskont ya da avans oranı bu güncellemede kullanılmaz.