Yeniden Evlenme İhtimali Dul Eşin Payını Nasıl Azaltır?

İndirimin dayanağı

Dul kalan eşin desteği, yeniden evlenmesi hâlinde sona ereceği kabul edilir. Bu ihtimal belirsiz olduğu için hesapta doğrudan bir tarih değil, bir olasılık kullanılır: eşin payı, yeniden evlenme olasılığı oranında indirilir.

Olasılık, AYİM yeniden evlenme ihtimali tablosundan okunur. Tablo yaş ve cinsiyete göre kurgulanmıştır: yaş ilerledikçe olasılık düşer ve kadın-erkek için farklı değerler öngörülür.

Hangi tarihteki yaş?

Tablo okunurken kritik soru şudur: eşin hangi tarihteki yaşı esas alınacak — ölüm tarihindeki mi, hesap tarihindeki mi?

AktüerPro, hesaplama tarihindeki yaşı esas alır. Aradan yıllar geçmiş dosyalarda bu seçim sonucu belirgin biçimde değiştirir; hesabı denetleyen tarafın aynı varsayımla ilerleyebilmesi için raporda hangi tarihin kullanıldığı görünür durumdadır.

Çocuklar olasılığı düşürür

Tablodan okunan ham olasılık son değer değildir. 18 yaşından küçük her paydaş çocuk için olasılıktan 5 puan düşülür; sonuç sıfırın altına inmez.

Mantığı şudur: küçük çocuklu bir dul eşin yeniden evlenme ihtimali daha düşük kabul edilir. Üç küçük çocuğu olan bir eşte indirim, çocuksuz bir eşe göre belirgin biçimde azalır — bazı yaş gruplarında tamamen sıfırlanır.

Çocuk sayısı burada paydaş çocuk sayısıdır; hesapta hak sahibi olarak yer almayan çocuk bu düşümü üretmez.

İndirim hesabın neresinde uygulanır?

Yeniden evlenme indirimi, eşin payı hesaplandıktan ve kusur uygulandıktan sonra devreye girer. İndirim, eşin kusur sonrası geçmiş dönem zararından — ölüm tarihinden hesap tarihine kadar gerçekleşmiş kısımdan — bulunan olasılık oranında yapılır; gelecek dönem zararına bu indirim uygulanmaz.

Sıra önemlidir: indirimin daha erken uygulanması farklı sonuç üretir. Raporda eşin satırında kusur sonrası tutar, uygulanan indirim ve net tutar ayrı ayrı görünür.

Eşi olmayan müteveffada muhtemel eş

Ölen kişi bekârsa, ileride evlenip destek vereceği kabul edilen muhtemel hak sahipleri (eş ve çocuklar) hesaba eklenebilir. Bu kişilerin desteğe giriş tarihi için TÜİK'in il bazlı ortalama ilk evlenme yaşı verisi kullanılır.

İl seçimi sonucu etkiler, çünkü ortalama ilk evlenme yaşı iller arasında farklılık gösterir. İl belirtilmezse Türkiye geneli ortalaması esas alınır.